Nicolaaskerk en Juffertoren Onstwedde

Nicolaaskerk_Onstwedde

‘Ik trek het niet meer, het gefeest tot in de vroege uurtjes.’ Een van de drie gezusters hing onderuit in een fauteuil, brak en beroerd. ‘Waarom moeten we alle feestjes aflopen?’ Ze gaapte uitgebreid.
‘Hoe bedoel je?’ vroeg haar jongste zus niet-begrijpend. Zij lag op de vloer, haar lange, koperkleurige haar ongekamd, de prachtige, donkerrode brocante jurk die ze droeg lag in de kreukels. En ze had een barstende hoofpijn. Schuldig was de fles koppige, rode wijn die ze in haar eentje had leeggedronken.
‘We draaien steeds rond in hetzelfde kringetje. We zien altijd dezelfde mensen. En ze zijn zo saai…’
‘Wat is er met je aan de hand? Zo ken ik je niet,’zei haar oudste zus, die zich omhoog probeerde te wurmen en krachteloos terugviel op de bank.
‘Ik voel een leegte. Er is ook geen enkele man die interessant genoeg is om die leegte op te vullen. Ik zoek naar een doel, een goede invulling voor mijn dagelijks bestaan en waar ik mijn geld zinvol aan kan besteden.’ De twee zussen vielen stil.
‘Hoelang zijn jullie nog van plan op deze voet verder te gaan? We leven van dag tot dag. Ik wil een toekomst.’
‘Eigenlijk ben ik het wel met je eens’, zei de ene zus, ‘het gedans moet maar eens afgelopen zijn.’ De andere knikte instemmend.
‘Morgen bedenken we een plan.’

Volgens de sage zou het gesprek van drie schatrijke zusters zo gevoerd kunnen worden. Dat ze besloten uit elkaar te gaan en op de plek waar ze neerstreken, conform de afspraak, een identieke toren bouwden ter ere van God.
Feit is dat in Schildwolde en Onstwedde een Juffertoren staat. De derde toren, in Holwierde, is in 1855 gesloopt.
Of dankt de Juffertoren haar naam aan de constructie van sparrenstammen op de zolder, slank als juffers? Waarschijnlijk wel.

Anderhalve eeuw later, rond 1500, werd in Onstwedde de Nicolaaskerk aangebouwd. Onstwedde behoorde als de rest van Westerwolde tot 1568 tot het bisdom Osnabrück. Het wereldlijke gezag was in handen van de vorstbisschop van Münster. De pastoor werd benoemd door de abt van de Abdij van Corvey van Höxter.
De kerk van Onstwedde vormde ook een kerkelijke rechtbank-Seenddistrict- binnen het aartsdiakonaat Friesland, waartoe ook grote delen van het Emsland behoorden. Een seend behandelde zaken als ontucht en overspel, deed aan bestrijding van hekserij en behandelde aanklachten wegens ketterij. De aartsdiaken voerde deze taak meestal uit.

Volgens recent onderzoek was de kerk gewijd aan de discipel Jacobus de Meerdere, een van de twaalf apostelen van Jezus Christus. Jacobus de Meerdere, zo genoemd om hem te onderscheiden van Jacobus de Mindere, komt voor op meerdere pastoorzegels. Omstreeks 1476 is er eenmalig sprake van ‘Sunte Nicolaus der hilgen patronen tho Unswede’, een heilige die op het zegel van Westerwolde voorkomt. Mogelijk was er sprake van een verwisseling met Vlagtwedde. In 1594 vond de overgang van het katholicisme naar het protestantisme geruisloos plaats. Waarschijnlijk waren de pastoors halverwege de 16e eeuw al Luthersgezind.

De Juffertoren met haar enigszins gedraaide spits is opgetrokken uit kloostermoppen die waarschijnlijk in Onstwedde gebakken zijn. Omstreeks de 13e eeuw werd namelijk klei gewonnen op de Tichelberg, noordwestelijk van Onstwedde. Vanuit alle windrichtingen is de Juffertoren te bewonderen, stralend in het licht van de zon, een veilig baken in duistere dagen. In de kerk staat een gotisch doopvont van Bentheimer zandsteen, vermoedelijk uit 1524. Het portaal aan de noordzijde stamt uit 1713 en boven de deur zijn twee zandstenen gedenkstenen geplaatst. De bovenste steen kent een Hebreeuwse inscriptie: ‘Het Heiligdom des Heeren’. In de onderste steen staat de inscriptie ‘Ernestus Molanus’ gebeiteld, een herinnering aan restauratiewerkzaamheden.

Door de hoge ligging heeft u een prachtig uitzicht op de omgeving. Er loopt een wandelroute van 9 km vanaf de Juffertoren naar Ter Wuppingerweg en waar een theehuis is gevestigd.

Het brinkdorp Onstwedde met zijn Nicolaaskerk en Juffertoren is absoluut een bezoekje waard.

Voorgestelde berichten